Chorobę refluksową (GERD, ang. gastroesophageal reflux disease) rozpoznaje się coraz częściej, podobnie jak raka przełyku - jej rzadkie, ale bardzo groźne powikłanie. Jaki jest patomechanizm powstawania refluksu i jego związek z rakiem przełyku?

Pierwszy etap - cofanie się pokarmu

W prawidłowych warunkach połknięty pokarm przechodzi tylko w jednym kierunku: przez przełyk do żołądka. Nazywamy to pasażem pokarmu. Cofaniu się treści pokarmowej zapobiega kilka mechanizmów. Najważniejszym z nich jest napięcie mięśnia znajdującego się przy połączeniu żołądka z przełykiem. Mięsień ten określany jest jako dolny zwieracz przełyku. Podczas połykania mięsień na krótko się rozluźnia, co umożliwia przejście pokarmu do żołądka. Aby pokarm nie wędrował z powrotem do przełyku, ciśnienie wywołane napięciem zwieracza dolnego przełyku musi przewyższać ciśnienie w żołądku. Refluks pojawia się, gdy ten stosunek ciśnień ulega odwróceniu.

Zobacz też: Przełyk Barretta - co to takiego?

Odwrócenie ciśnień między przełykiem, a żołądkiem następuje w następujących sytuacjach:

1. Spadek napięcia zwieracza przełyku. Najczęściej dochodzi do tego bez żadnej uchwytnej przyczyny. Czasami jest to związane z przyjmowaniem niektórych leków, chorobami dotyczącymi mięsni, z twardziną układową lub z przebytymi w obrębie przełyku zabiegami operacyjnymi.
2. Wzrost ciśnienia w żołądku. Dzieje się tak, gdy objętość żołądka nadmiernie wzrośnie: po obfitych posiłkach, przy zwężeniu odźwiernika, w stanach nadprodukcji kwasu żołądkowego. Ciśnienie w żołądku wzrasta także przy wzroście ciśnienia w jamie brzusznej. Dochodzi do tego w ciąży (zwłaszcza pod koniec trzeciego trymestru), u osób otyłych i z wodobrzuszem, a także w przypadku noszenia zbyt ciasnych ubrań.